آرشيو خبر صفحه بین الملل داخلی
امتیاز مثبت 
۰
 
Share/Save/Bookmark
گقت و گو با «ساری‌اف» کارشناس آسیای مرکزی؛
روسیه و چین علاقه‌مند به عضویت ایران در شانگهای
شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۴ ساعت ۱۳:۲۱
کارشناس مسائل آسیای مرکزی معتقد است که «مسکو» و «پکن» در حال حاضر علاقه‌مند به عضویت ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای نیستند.
روسیه و چین علاقه‌مند به عضویت ایران در شانگهای
پایگاه خبری تحلیلی هم اندیشی: «مارس ساری‌اف» کارشناس آسیای مرکزی عدم پذیرش جمهوری اسلامی ایران به عضویت کامل در سازمان همکاری‌های شانگهای را به ملاحظاتی مربوط دانست که روسیه و چین در تعاملاتشان با آمریکا دارند.

این تحلیلگر قرقیز گفت: سازمان همکاری‌های شانگهای در پی ورود ایران به عنوان یک اتحاد ضد غربی شکل خواهد گرفت که روسیه و چین این را نمی‌خواهند ولی همزمان وضعیت نامشخص و مبهم عضویت «تهران» به «مسکو» و «پکن» امکان می‌دهد تا بازی خود با آمریکا را دنبال کنند.

از نگاه ساری‌اف، چنانچه روسیه مواجه با شکست در منطقه جدایی‌خواه «ترانس‌نیستریا» و از دست دادن موقعیت خود در شرق اوکراین مواجه شود، در این شرایط با وضعیت ناامیدکننده‌ای مواجه می‌شود و از ورود ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای حمایت به عمل آورد.

متن کامل گفت‌وگو با این کارشناس مطرح مسائل سیاسی و امنیتی منطقه را در زیر مشاهده خواهید کرد.

جناب ساری‌اف، شما به عنوان کارشناس مسائل سیاسی منطقه در خصوص اتفاقاتی که در نشست آتی سران سازمان همکاری‌های شانگهای خواهد افتاد، چه پیش‌بینی‌ دارید؟ منظور البته بحث پذیرش اعضای جدید به این سازمان می‌باشد.

ساری‌اف: تا جایی که از اظهارنظرهای مقامات رسمی کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای برمی‌آید، در نشت سران در «اوفا»ی هند و پاکستان عضویت این سازمان را دریافت خواهند کرد ولی ایران پذیرفته نخواهد شد. چرا که در این صورت سازمان همکاری‌های شانگهای به عنوان یک اتحاد ضد غربی شکل خواهد گرفت که روسیه و چین این را نمی‌خواهند. اما وضعیت نامشخص و مبهم عضویت ایران به مسکو و پکن امکان می‌دهد تا بازی خود با آمریکا را دنبال کنند.

روسیه تلاش می‌کند با استفاده از این موضوع در مورد اوکراین امتیاز به دست آورد و چین نیز موفق به کاهش قدرت نظامی آمریکا در منطقه آسیا و اقیانوسیه شود یعنی به نوعی می‌خواهند از ایران علیه غرب به عنوان ابزاری استفاده ‌کنند که قادر به آوردن برخی از امتیازها خواهد بود.

چین تمایل به ایجاد ائتلاف نظامی با روسیه برای تقابل با غرب را ندارد و این موضوع از سوی مقامات رسمی پکن اعلام شده است. این در حالی است که در سازمان همکاری‌های شانگهای نقش کلیدی با چین است. در صورتی که روسیه در منطقه «ترانس‌نیستریا» با شکست مواجه شود و موقعیت خود در شرق اوکراین را از دست دهد، ممکن است که در این شرایط از ورود ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای حمایت کند. اما باز هم امکان مسدود شدن این اقدام از سوی چین بعید نخواهد بود.

پس به اعتقاد شما در شرایط موجود عضویت ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای به دلیل احتمال ناراحتی آمریکا غیر ممکن به نظر می‌رسد.

ساری‌اف: بله، چرا که اگر تصور کنیم ایران به عضویت سازمان همکاری‌های شانگهای پذیرفته شود پس این شرایط رویارویی میان روسیه و غرب را بیشتر تشدید خواهد کرد. با چین نیز وضعیت مشابهی اتفاق خواهد افتاد. اما چنانچه تحریم‌های علیه ایران لغو شوند، این اقدام از سوی مسکو و واشنگتن به عنوان گام حسن نیت واشنگتن نسبت به تهران تلقی شده و امکان عضویت کامل ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای را فراهم خواهد کرد.

به باور من تلقی سازمان همکاری‌های شانگهای به عنوان یک اتحاد یا پیمان یکپارچه و موثر اشتباه خواهد بود. این سازمان بیش از هر چیزی یک پروژه چینی است که در آن پکن از وضعیت برتری برخوردار است و برای روسیه یک گامی است که در پی شکست تلاش‌هایش برای همگرایی با اروپا به ناچار باید بردارد. این یک نوع اتحاد اجباری بین ابرقدرت سابق و ابرقدرت در حال ظهور در شرایطی است که تحت فشارهای آمریکا قرار گرفته‌اند.

ورود هند و پاکستان البته موجب افزایش اهمیت این سازمان خواهد شد ولی همزمان آن را دست و پا گیر و بی‌اثر خواهد کرد و بر اختلافات موجود در داخل سازمان همچنین رویارویی‌های هند و چین خواهد افزود.

پس بحث تاخیر در پذیرش ایران به این سازمان فقط به مسکو و پکن برمی‌گردد؟

ساری‌اف: در اصل همین‌طور است. در حال حاضر عضویت ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای به دلیل درگیر بودن تهران در منازعات سوریه و یمن برای روسیه و چین قابل قبول دانسته نمی‌شود. چون در هر 2 کشور این تصور وجود دارد که این اقدام می‌تواند آن‌ها را به مرحله‌ای نزدیک کند که احتمالا جنگ سوم جهانی را در پی داشته باشد. همچنین این تصور وجود دارد که منازعه سوریه می‌تواند تا قلمرو ایران نیز کشیده شود. این موضوع خطر رویارویی شیعه و سنی را که یک پروژه غربی است، به‌ همراه خواهد داشت.

در چنین شرایطی روسیه و چین به صورت غیر رسمی از ایران حمایت خواهند کرد ولی به طور عملی هم‌پیمان جمهوری اسلامی نخواهند شد. هدف آن‌ها این است که توسط ایران در خاورمیانه با غرب مقابله کنند.

یعنی ایران را در بحث حضور کامل در سازمان همکاری‌های شانگهای به نوعی در فاصله نگاه دارند ولی همزمان بخواهند از ظرفیت‌های آن به نفع خود بهره‌برداری داشته باشند. خیلی روش مناسبی به نظر نمی‌رسد.

ساری‌اف: واقعیت موجود همین است. البته ایران به صورت طبیعی علاقه‌مند پیوستن به سازمان همکاری‌های شانگهای می‌باشد و این اقدام می‌تواند به طور چشم‌گیری بر وضعیت خاورنزدیک و میانه تاثیر بگذارد ولی همان‌گونه که اشاره کردم فعلا به دلایل مشخص شانس عضویت ایران چندان بالا نیست.

به اعتقاد من سیاست خارجی ایران یک سری از مواضع سازنده را کم دارد یعنی تهران بیشتر بر روی وضعیتی کار می‌کند که اتفاق افتاده است در حالی که غرب به‌ طور فعال این وضعیت را می‌سازد. به صورت طبیعی در موضع واکنش قرار گرفتن نسبت به واقعیاتی که از سوی غرب طراحی شده است، زیان‌آور می‌باشد. غرب از هر وضعیتی که حتی در ایجاد آن خودش به طور مستقیم دست ندارد، می‌خواهد بهره‌برداری مناسب داشته باشد. اما تا زمانی که ایران در سطح روش‌شناختی (متدولوژی) موفق به مهندسی (پروژه‌سازی) روندها نشود، همیشه در داخل بازی بیگانگان قرار خواهد داشت.

شما موضع قرقیزستان در رابطه به بحث عضویت ایران در این سازمان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ساری‌اف: موضع قرقیزستان در خصوص پیوستن ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای بستگی به فعالیت‌های پروژه‌ای تهران خواهد داشت. اگر ایران به‌ طور منفعلانه منتظر موضع‌گیری قرقیزستان باشد، پس نتیجه چنین روشی از قبل قابل پیش‌بینی است.

امروز موضع قرقیزستان در قیاس با موضع هماهنگ روسیه و قزاقستان تفاوتی نخواهد داشت. چنانچه ایران با توجه به وضعیت موجود قرقیزستان (همین‌طور تاجیکستان و ازبکستان) پروژه‌های سودآور اقتصادی را معرفی کند (مانند خرید کالا از بازارهای «داردای» و «قراسو»، خودرو و... که منجر به کاهش حساسیت‌های سیاسی در قرقیزستان خواهد شد)، پس مقامات کشور از منافع ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای حمایت خواهند کرد.
م

منبع : فارس
کد: 283232