آرشيو گزارش صفحه سیاسی داخلی
امتیاز مثبت 
۰
 
Share/Save/Bookmark
نگاهی به نسبت فتنه 88 و بازار نشر در سه محور
پنجشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۵۲
فتنه 88 اگرچه بشتر بروزی سیاسی داشت و بعنوان یک کنش سیاسی مورد دسته‌بندی و مطالعه قرار گرفت اما خاستگاهی فرهنگی داشت. این نکته‌ای است که در این چند سال پیرامون آن سخن گفته شده و ابعاد مختلفش تا حدودی مورد بررسی قرار گرفته است. حال خالی از لطف نیست که به مناسبت پنجمین سالروز حماسه نهم دی ماه، نگاهی داشته باشیم به نسبت فتنه و بازار نشر کشور بعنوان یکی از زیرمجموعه‌های حوزه فرهنگ.
نگاهی به نسبت فتنه 88 و بازار نشر در سه محور

پایگاه خبری تحلیلی هم اندیشی: رابطه فتنه 88 و این عرصه رابطه‌ای یکسویه نبود و همانقدر که فتنه از عواملی فرهنگی –از جمله در حوزه نشر- تاثیر می‌پذیرفت، بر حوزه نشر و کتابخوانی کشور نیز تاثیر گذاشت. وجوه مختلف این تاثیر و تاثر را در ادامه بر می‌شمریم:

 

 

فتنه، تحریم، دلار و گرانی کاغذ

تقریباً دیگر کسی وجود ندارد که از ربطه فتنه بر افزایش تحریم‌ها بی خبر باشد یا آن را انکار کند. از نظر آماری واضح است که شدت تحریم‌ها علیه ایران بعد از سال 88 افزایشی شدید یافت. این اتفاق در برخی حوزه‌ها بصورت مستقیم و در برخی دیگر با افزایش قیمت ارز بصورت غیر مستقیم تاثیر خود را نشان داد.

گرانی غیر قابل باور کاغذ که ناشی از افزایش قیمت ارز بود، باعث شد تا سرمایه برخی ناشران تا یک سوم کاهش یابد. در نتیجه تیراژها پایین آمد و قیمت‌ها افزایش یافت و کم‌کم گرانی کاغذ به مهمترین و فوری‌ترین مشکل نشر کشور تبدیل شد. تا جایی که برخی ناشران کتاب دانشگاهی –که دانشجویان بعنوان مشتری‌هایشان تقذیباً چاره‌ای جز خریدن کتاب با هر قیمتی ندارند- از کاهش تیرازها به صد و دویست نسخه خبر دادند.

در دولت دهم علی‌رغم پاس‌کاری مسئولین مختلف –از جمله وزارتخانه‌های ارشاد و صنایع- لااقل در حرف سخن از تلاش برای رفع این مشکل به چشم می‌آمد اما در دولت یازدهم با تغییر اولویت‌های حوزه نشر، گرانی کاغذ اساساً از فهرست الویت‌ها حذف شد و جایش را به مسائلی چون ممنوع القلم‌ها و ممیزی و... داد.

این مصیبت اما برکتی هم داشت. توجه به صنعت تولید کاغذ داخلی از جمله برکات این امر بود که با پیگیری رسانه‌ها و مجموعه‌های صنفی متعهد حوزه نشر تا جاهای خوبی پیش‌ رفت و البته باز در دولت یازدهم از سرعت افتاد.

علاوه بر آنچه گفته شد، آشوبگری فتنه‌گران که کانون اصلی آن با کانون اصلی کتابخوانی کشور یعنی خیابان انقلاب تهران از نظر جغرافیایی انطباق داشت، موجب شد تا برای مدتی مهمترین  راسته کتابفروشی‌های کشور دچار التهاب شده و عملاً بازار خرید و فروش کتاب از رونق بیفتد. ناشرانی که در این راسته دفترشان واقع است و یا فروشگاه اختصاصی دارند، بر این مهم مهر تایید زده و از کاهش قابل توجه مراجعه کتاب‌خوان‌ها و در نتیجه فروششان در آن دوره یاد می‌کنند.

 

بذرهایی که در حوزه علوم انسانی کاشته شد و در کف خیابان به بار نشست

خیانتی که از سوی فتنه‌گران در سال 88 رخ داد ناشی از توسعه و ترویج علوم انسانی غربی بود. رواج این نوع نگاه به علوم انسانی در دانشگاه‌ها موجب شد تا انتشاراتی‌هایی نیز بصورت متمرکز در این حوزه فعال شوند و بصورت روزافزون به ترجمه و انتشار کتب متفکران غربی بپردازند. این جریان که در دوره اصلاحات پا گرفته و با کمک اقتصادی دولت وقت توانسته بود قوت بگیرد، یکی از محورهای تاثیر بازار نشر بر فتنه 88 بود.

هشدارهای داده شده از سوی رهبر انقلاب درباره اهمیت علوم انسانی و خطر علوم انسانی غربی که با اعتراف برخی متهمان فتنه مبنی بر تاثیر علوم انسانی غربی بر رخ دادن فتنه هم همراه شد، نگاه‌ها را متوجه این حوزه کرد.

اما باز هم با روی کار آمدن دولت یازدهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که بازوها و ابزارهای زیادی برای جهت دهی به بازار نشر دارد، بی‌توجه به لزوم تشویق ناشرای که در حوزه علوم انسانی ایرانی-اسلامی فعالیت می‌کنند، هیچ برنامه‌ای برای جلوگیری از یکه تازی ناشران کتب علوم انسانی غربی را به اجزا نگذاشت. حتی سوگمندانه باید گفت که برخی اقدامات و انتصاب‌ها در این وزارتخانه و در عرصه کتاب، در جهتی بود که نهایتاً به قدرت‌گیری و گسترش این ناشران می‌انجامید.

برای مثال کسی بعنوان یکی از اعضای «هیأت انتخاب و خرید کتاب معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» منصوب شد که سرپرستی تدوین دانشنامه‌ای خصوصی را بعهده دارد که البته حامی مالی این دانشنامه فردی از یک خاندان معروف بهایی و منتصب به رژیم پهلوی است و البته این امر به قدری روشن است که اسم آن خاندان علناً بر روی این دانشنامه و موسسه مجری آن قرار دارد.

یا در موردی دیگر مدیر یکی از انتشارات‌های معروف در حوزه علوم انسانی غربی بعنوان عضو یکی دیگر از شوراهای موثر بر حوزه کتاب کشور انتخاب شد.

این اتفاقات که افتاده است در کنار خیلی از اتفاقاتی که باید برای چرخش بازار به سمت ترویج علوم انسانی بومی می‌افتاد و نیفتاده است، نشان می‌دهد که وزارت ارشاد دولت یازدهم علاقه‌ای به نقش آفرینی در جهت تغییر موازنه بازار کتب علوم انسانی به سمت کتب ایرانی-اسلامی ندارد.

 

نمونه‌ای روشن از ارتباطی واضح و قدیمی

برای آنکه به نقش جریاناتی از بازار نشر در فتنه 88 پی ببریم نمونه‌های عیان‌تری هم وجود دارد که مثال بارز آن «آرش حجازی» است. این فرد که مدیریت انتشارات کاروان را بعهده داشت و بصورت ویژه و انحصاری خود را وقف ترجمه و انشتار آثار «پائولو کوئلیو» در ایران کرده بود، اصلی‌ترین متهم پیاده‌سازی قتل ندا آقا سلطان است.

 

حجازی که در همان روزها از ایران خارج شد و به انگلیس گریخت تا مدتها بعنوان ناظر و شاهد صحنه قتل آقاسلطان در رسانه‌های بیگانه حاضر می‌شد و به روایت ماجرا می‌پرداخت. اینکه شخصی چون حجازی که مدیر یک انتشارات اسم و رسم دار و شناخته شده –لااقل در بین دوستداران ادبیات- است بعنوان یک شخص محوری برای پیاده‌سازی برنامه قتل نداآقاسلطان انتخاب می‌شود خود گویای همه چیز است. ارتباط بخشی از بدنه نشر کشور با کانون‌های مدیریت فرهنگی و سیاسی بیرون مرزها چیزی است که با کمی تامل و دقت در خروجی‌های برخی ناشران می‌توان به آن پی برد اما نمونه‌ای چون این مورد، این واقعیت را به عریان‌ترین شکل ممکن نشان می‌دهد و جای هیچ شک و شبهه‌ای باقی نمی‌گذارد.

 

اصلاً مگر می‌شود وقتی که سفارت‌خانه‌های فعال در زمان فتنه، هم اکنون بصورت رسمی به برخی نویسندگان نشان هنری می‌دهند و علناً از آنها حمایت می‌کنند، در وجود این رابطه شک کرد؟ هرچند که البته برخی مسئولان فرهنگی کشور در وجود جبهه بندی میان جناح مومن فرهنگی و جناح غربگرایان عنود تردید دارند!

 در پایان باید گفت آنچه اهمیت دارد این است که اگر قبول داریم فتنه 88 خاستگاهی فرهنگی داشت باید به لزوم پالایش عرصه فرهنگ کشور از منابع تولید کننده اندیشه و سبک زندگی منتج به فتنه اعتراف کنیم. و اگر به این امر معترفیم باید گامی اساسی در این مسیر برداریم. وگرنه چند سال بعد باز همین آش است و همین کاسه. و البته این پنج سال نشان داده است که اگر مسئولان دولتی و سایر مدیران فرهنگی کشور در این مسیر گام بر ندارند خود جوانان انقلابی در فعالیت‌های خودجوش دست بکار خواهند شد. کمااینکه هم اکنون شاهد جوانه‌زدن شکوفه‌هایی در عرصه‌های مختلف نشر کشور از جمله تولید و توزیع کتاب یا تولید فکر در حوزه علوم انسانی ایران-اسلامی هستیم.
د

منبع : رجا
کد: 255143